Jak już pewnie wiesz, choroba autoimmunologiczna, jaką jest choroba Hashimoto często idącą w parze z niedoczynnością tarczycy to nie jest problem samej tarczycy ale nieprawidłowo funkcjonującego układu immunologicznego.
Ten, z jakiś powodów zamiast chronić organizm zaczął go atakować i niszczyć własne komórki – w tym przypadku gruczoł wydzielania endokrynnego, jakim jest tarczyca. Atak na tarczycę polega na produkcji przeciwciał, które ją sukcesywnie niszczą, przyczyniając się do rozwoju niedoczynności tarczycy.
Ok 90% przypadków niedoczynności tarczycy wynika właśnie z choroby Hashimoto!

Musisz wiedzieć, że samo przyjmowanie leków, czyli syntetycznych hormonów tarczycy  bez zmiany stylu życia, czy diety to zdecydowanie za mało na drodze ku poprawie samopoczucia.

Jaka dieta w Hashimoto będzie najlepsza?

Z przykrością muszę stwierdzić, że nie ma jednej, idealnej dla każdego, diety w chorobach tarczycy. Natomiast, dieta cechująca się wysokim potencjałem przeciwzapalnym, niskim indeksem glikemicznym i wysoką gęstością odżywczą w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto jest wręcz obowiązkowa. Dieta powinna obejmować produkty będące bogatym źródłem składników zapewniających prawidłową syntezę, wydzielanie i działanie hormonów tarczycy oraz charakteryzujących się działaniem przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Dlatego jakie to produkty i na co warto zwrócić uwagę, a co wyeliminować – dowiesz się w dalszej części artykułu.

Oprócz przywrócenia prawidłowej funkcji hormonów tarczycy i naturalnej równowagi hormonalnej, stosowanie diety przeciwzapalnej niesie ze sobą szereg istotnych korzyści zdrowotnych, o to kilka z nich:

• zmniejszenie nasilenia procesów zapalnych, które mogą prowadzić do rozwoju kolejnych chorób autoimmunologicznych
• regeneracja jelit i układu odpornościowego (pamiętajmy że choroby autoimmunologiczne powstają na wskutek dysfunkcji właśnie układu odpornościowego)
• wsparcie mechanizmów detoksykacji – dzięki włączeniu do diety produktów bogatych w antyoksydanty i substancje odżywcze łagodzące procesy zapalne
• stabilizacja poziom glukozy we krwi, w niedoczynności tarczycy wzrasta poziom TSH, który sprzyja wzrostowi masy ciała, spada również tempo metabolizmu węglowodanów i tłuszczów, co przekłada się na wzrost poziomu glikemii we krwi. Upośledzony metabolizm węglowodanów przekłada się na wysoki poziom insuliny, która wpływa na zmniejszenie konwersji hormonów T4 do T3, dlatego dieta o niskim indeksie glikemicznym jest koniecznością
• rozjaśnienie myśli, lepszą koncentrację oraz poprawę jakości snu

Prawidłowa podaż kalorii

W warunkach niedoboru hormonów tarczycowych spowalnia tempo przemiany materii, dlatego należy zwrócić uwagę na wartość energetyczną diety i dopasować żywienie pod kątem odpowiedniej kaloryczności diety.

Restrykcje i długotrwałe głodówki istotnie zmniejszają syntezę hormonów tarczycy i ich stężenie we krwi oraz wpływają na zaburzenie konwersji T4 to aktywnej metabolicznie T3, zmniejsza się wychwyt hormonów przez tkanki docelowe, zwiększa się poziom kortyzolu, który przekształca T4 do nieaktywnej metaboliczne rT3, zamiast aktywnej T3.

Najważniejszy składnik diety – białko

Białko to najważniejszy składnik w diecie Hashimoto. Jest niezbędne do produkcji hormonów tarczycy oraz prawidłowej konwersji T4 do T3. To pełnowartościowe dostarcza aminokwas tyrozynę niezbędną do syntezy tyroksyny (T4), która ulega przekształceniu do formy aktywnej T3 co ma wpływ na funkcjonowanie całego organizmu.

Do tego:

• ułatwia odchudzanie! białko ma najwyższy indeks sytości wśród wszystkich makroskładników oraz pomaga utrzymać wysoki deficyt kaloryczny, co jest bardzo istotne w kontekście diety redukcyjnej,
• przyspiesza metabolizm poprzez wpływ na podwyższenie termogenezy po posiłkowej, a co za tym idzie nawet całkowitej przemiany materii nawet o 25%,
• odpowiednia kaloryczność diety w połączeniu z białkiem reguluje odpowiedni poziom TSH,
• podstawowy składnik przeciwciał układu odpornościowego, którego rola jest istotnie ważna!
• dostarcza nam cegiełek do budowy wszystkich struktur organizmu, to składnik każdej komórki naszego ciała, a także ze względu na swoje właściwości budulcowe, wpływa na budowę i porost włosów, paznokci i stan skóry,
• zaopatruje nas w aminokwasy i związki siarki niezbędne d odpowiedniej detoksykacji,
• chroni przed utratą masy mięśniowej

Musisz wiedzieć, że odpowiedni poziom białka w diecie = prawidłowy poziom ferrytyny
Jak już pewnie wiesz, niska ferrytyna to nasilenie się objawów chorób tarczycy, zmęczenie, apatia, wypadanie włosów oraz upośledzenie wielu kluczowych procesów zachodzących w organizmie.
Nawet jeśli suplementujesz żelazo, bez odpowiedniej ilości białka ferrytyny nie podniesiesz!

Białka pełnowartościowe zawierają komplet aminokwasów egzogennych. Organizm nie potrafi wytworzyć ich samodzielnie, zatem dostarczyć je musimy wraz z codzienną dietą. Ze względu na wartość odżywczą białka dzielimy na pełnowartościowe i niepełnowartościowe. Aminokwasy to z kolei cegiełki z których składa się białko i dzielimy je na: egzogenne oraz endogenne.

Zalecane pełnowartościowe źródła w chorobie Hashimoto to: mięso, ryby, jaja a z białek roślinnych komosa ryżowa, amarantus, białko konopne.

Białka niepełnowartościowe, czyli takie którym brakuje niektórych aminokwasów egzogennych, najlepsze źrodła to: nasiona roślin strączkowych, orzechy

Ile jeść białka w niedoczynności tarczycy?

Optymalnie 1,4-1,5g/kg masy ciała – nigdy nie mniej niż 1g!
Przy nadczynności tarczycy minimum 1,4g/kg masy ciała

Jaki tłuszcz będzie najlepszy?

Jednym z najczęstszych błędów w odchudzaniu jest całkowita eliminacja tłuszczu z diety. Pamiętaj, tłuszcz to składnik wszystkich błon komórkowych, jest niezbędny do transportu i wchłaniania witamin rozpuszczalnych tylko w tłuszczach A, D, E i K. Z kolei z cholesterolu powstają żeńskie hormony płciowe, hormony steroidowe, witamina D3 czy kwasy żółciowe.

Szczególną uwagę, należy zwrócić na  tłuszcze jednonienasycone (zaliczamy do niej jedną rodzinę kwasów tłuszczowych omega-9) oraz wielonienasycone (zaliczamy do nich dwie rodziny kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6), które muszą być dostarczane do organizmu drogą pokarmową, ponieważ organizm nie jest ich w żaden inny sposób sam wytworzyć. Stąd nazywane są również niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT).

Zwłaszcza wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, stymulują syntezę cytokin przeciwzapalnych, hamują syntezę czynników wywołujących i nasilających stan zapalny, wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego, łagodzą objawy skórne choroby. również elementem budulcowym błon komórkowych, rozpuszcza i transportuje witaminy oraz jest nośnikiem smaku.

Oleje roślinne oraz tłuszcze pochodzące z ryb i zwierząt morskich to najważniejsze źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych w naszej diecie.

DHA znacząco wpływa na konwersję T4 do T3, zaś EPA działa ochronnie na komórki tarczycy i przeciwdziała ich destrukcji. Dlatego, kwasy tłuszczowe  wykazuje działanie immunomodulacyjne o charakterze przeciwzapalnym i wygaszającym ostre reakcje zapalne.

Z mojej praktyki, widzę że ciężko jest dostarczyć prawidłową ilość omega-3 z pożywieniem, dlatego warto rozważyć suplementację pod okiem specjalisty.

Z kolei, jeżeli chodzi o najlepsze źródła tłuszczu w diecie, to wymienić należy:

wątroba i mięso ryb morskich: łososia (najlepiej dzikiego), śledzia, dorsza flądry i halibuta oraz oleje rybie (z wątroby rekina, dorsza), owoce morza: ostrygi, przegrzebki, krewetki, oliwa z oliwek extra vigin, olej lniany, z orzecha włoskiego, jaja, awokado, siemię lniane (nieodtłuszczone), nasiona chia orzechy, głównie orzechy włoskie

A może dieta low-carb? Węglowodany

Twoja dieta składa się z trzech makroskładników – białka , tłuszczu i węglowodanów. Twoje ciało potrzebuje określonej ilości każdego z nich, aby móc prawidłowo funkcjonować. Nadmierne spożycie któregokolwiek z tych makroelementów oczywiście może prowadzić do przyrostu masy ciała, jeśli spożycie energii przekracza wydatki energetyczne.

Wiele osób z niedoczynnością tarczycy cierpi na przyrost masy ciała lub trudności z utratą wagi, co sprawia, że ​​postrzegają diety niskowęglowodanowe jako atrakcyjną opcją w odchudzaniu . Choć ograniczenie spożycia węglowodanów pomoże Ci schudnąć, drastyczne ich ograniczenie może nieść ze sobą szereg negatywnych skutków na czynność tarczycy.

Po zjedzeniu węglowodanów organizm rozkłada je na pojedyncze cząsteczki cukru. Twoje komórki wykorzystują ten cukier jako główne źródło energii. Bez źródła energii komórki mają trudności z funkcjonowaniem. To jak z samochodem: bez gazu nie będzie działać.

Czasami organizm wykorzystuje węglowodany od razu. Ale Twoje mięśnie i wątroba mogą również przechowywać glukozę do późniejszego wykorzystania, gdy zajdzie taka potrzeba.

Oto 3 powody, dla których węglowodany są niezbędne dla funkcjonowania tarczycy:

• Hormony tarczycy wpływają na metabolizm lub sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię.
  Kiedy poziom hormonów tarczycy jest zbyt wysoki, metabolizm przyspiesza.
  Niski poziom hormonów tarczycy – niedoczynność tarczycy – powoduje spowolnienie metabolizmu. Produkcja hormonu tarczycy zależy od stałego źródła energii. Ograniczenie spożycia węglowodanów może zmniejszyć zdolność tarczycy do wytwarzania i wydzielania hormonu tarczycy. Ostatecznie może to sprawić, że poczujesz się bardziej zmęczona lub ociężała
• Twoja tarczyca wytwarza dwa rodzaje hormonów tarczycy: nieaktywny T4 (tyroksyna) i aktywny hormon T3 (trójjodotyronina). Większość wydzielanego hormonu tarczycy to T4, który należy przekształcić w T3, czyli aktywną formę. Ta konwersja wymaga specyficznego enzymu zwanego 5′-dejodynazą. Diety niskowęglowodanowe mogą zmniejszać aktywność tego enzymu, co skutkuje niskim poziomem produkcji T3
• Diety nisko węglowodanowe są zbliżone w swoim mechanizmie do stanu postu, powodując, że organizm polega na pozyskiwaniu energii z innych makroskładników odżywczych. Glukoneogeneza to proces wytwarzania cukru ze źródła innego niż węglowodany. Glukoneogeneza nieznacznie wzrasta u osób stosujących dietę niskowęglowodanową. Jednak glukoneogeneza nie jest w stanie wytworzyć wystarczającej ilości cukru, aby zapewnić wszystkim komórkom stałe źródło energii. Dowody wskazują, że podczas postu poziom T3 spada, co jest szczególnie ryzykowane w przypadku osób chorych na Hashimoto

W odniesieniu do węglowodanów, warto skupić się na spożywaniu węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym (IG), które powoli podnoszą poziom cukru we krwi.
Zadbaj aby w Twoim jadłospisie znalazły się: kasze w tym gryczana (palona i niepalona), komosa ryżowa, która jest również dobrym źródłem białka, brązowy ryż, wszelkie warzywa w tym korzeniowe, bataty cukinia a także owoce, głównie jagodowe (truskawki, maliny, borówki, jagody) ze względu na wysoki potencjał antyoksydacyjny i niski IG.

Co z tym glutenem?

Gluten jest białkiem występującym w pszenicy, jęczmieniu i życie, niektóre przesłanki naukowe dowodzą, że jest czynnikiem potencjalnie nasilającym stan zapalny i wpływa negatywnie na funkcję tarczycy. Co ciekawe, objawy nietolerancji na gluten nie manifestują się jedynie problemami ze strony układu pokarmowego, jak np. celiakia ale również neurologicznego. Mogą to być objawy, takie jak bóle głowy, zmęczenie, wahania nastroju, „mgła mózgową”.

Eksperci uważają, że dieta bezglutenowa zmniejszyć powikłania związane z chorobą autoimmunologiczną oraz poprawia jakość życia. Jednak nie wszyscy z Hashimoto reagują na gluten w ten sam sposób, więc eliminacja powinna być indywidualna.

Tak jak już wspomniałam musimy pamiętać, że istnieją również reakcje na gluten nie związane z celiakią, a w Polsce diagnostycznie niestety nie możemy ich wszystkich sprawdzić. Dlatego, na ten moment najlepszym testem i rozwiązaniem, który powie nam najwięcej jest dieta eliminacyjno-prowokacyjna.

Czy moge jeść soję?

Soja charakteryzuję się wysoką zawartością białka oraz tłuszczu – a mniejszą węglowodanów. Jakość białka sojowego jest również uważana za jedną z lepszych w porównaniu do innych białek roślinnych. Do tego, węglowodany zawarte w soi mogą działać jako prebiotyki. Soja jest również dobrym źródłem witamin i minerałów, w tym potasu, żelaza , wapnia i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3.

O ile w przypadku osób potencjalnie zdrowych soja nie powinna być problematyczna, tak w przypadku osób zmagających się z chorobami zaleca się umiarkowane spożycie produktów zawierających właśnie soję. Poniżej kilka powodów:

• Wchłanianie leków: Soja zmniejsza wchłanianie leków zawierających syntetyczne hormony tarczycy (Letrox, Eutyrox, Novothyral, NDT), czyniąc je mniej skutecznymi. Dlatego, odczekaj co najmniej 4h zanim spożyjesz pierwszy posiłek zawierający soję
• Spowolniona czynność tarczycy: Częste spożycie soi (2x dziennie) może spowolnić czynność tarczycy, szczególnie u osób, które cierpią na niedobór jodu. Jedno z badań przeprowadzonych w 2016 roku wykazało, że ryzyko wystąpienia podwyższonego poziomu TSH jest czterokrotnie większe, jeśli spożywasz dwie porcje produktów sojowych dziennie w porównaniu do osób, które nie jedzą soi
• Blokowanie wchłaniania jodu i cynku: Soja zawiera związki zwane fitynianami, które mogą wiązać się z minerałami, takimi jak jod i cynk , i utrudniać ich wchłanianie. Jod jest niezbędnym składnikiem odżywczym niezbędnym do produkcji hormonów tarczycy. Cynk ma również kluczowe znaczenie dla funkcjonowania tarczycy i innych procesów fizjologicznych, w tym wspomagania układu odpornościowego i syntezy DNA.
• Blokowanie TPO: Izoflawony zawarte w soi mogą stanowić problem dla niektórych osób z niedoczynnością tarczycy i chorobą Hashimoto. Maj zdolność blokowania funkcji peroksydazy tarczycowej (TPO), enzymu niezbędnego, aby tarczyca mogła wytwarzać hormony T3 i T4.
• Jak widać istnieją obawy, że soja może mieć negatywny wpływ na czynność tarczycy, zwłaszcza u osób z niedoczynnością. Jak już wcześniej wspomniałam, nie musisz jej całkowicie eliminować, jeśli trzymasz się poniższych zasad:
• Rezygnacja z GMO: Jeśli zdecydujesz się włączyć do swojej diety żywność sojową, upewnij się, że wybierasz soję, która nie została genetycznie zmodyfikowana, znaną również jako „soja bez GMO”. GMO oznacza „organizmy modyfikowane genetycznie”
• Jedz soję z umiarem: Umiarkowane spożycie produktów sojowych jest ogólnie uważane za bezpieczne dla osób z niedoczynnością tarczycy. Większość zagrożeń związanych z soją wiąże się z nadmiernym spożyciem soi lub jej suplementów.
• Unikaj przetworzonej żywności sojowej: Zaleca się spożywanie minimalnie przetworzonych, pełnych form żywności sojowej, takich jak organiczne tofu, tempeh i edamame, niezawierające GMO, zamiast wysoko przetworzonych produktów sojowych, takich jak izolaty białka sojowego, proszki białkowe i suplementy sojowe. Minimalnie przetworzona żywność sojowa zawiera również niższy poziom izoflawonów, czyli związków występujących w soi, które mogą wpływać na czynność tarczycy. ‍I najważniejsze, pamiętaj o 4h przerwie między lekami na tarczycę a produktami zawierającymi soję.

Co z tą laktozą?

Osoby z chorobą Hashimoto mają zazwyczaj większą wrażliwość na białka mleka krowiego. Częstość występowania u nich nietolerancji laktozy jest również większa. Niedawne badanie wykazało, że nietolerancję laktozy zdiagnozowano u 75,9% pacjentów z chorobą Hashimoto.

Jeśli cierpisz na nietolerancję laktozy, możesz cierpieć na zaburzenia wchłaniania niezbędnych składników odżywczych i leków doustnych – w tym leków na tarczycę.

Nabiał ma wiele korzystnych właściwości odżywczych, szczególnie w postaci surowej i sfermentowanej. Wiele produktów mlecznych, które obecnie spożywamy, jest wysoko przetworzonych i może siać spustoszenie w układzie trawiennym lub u niektórych wywołać stan zapalny.

Jaka jest więc różnica między alergią na nabiał a nietolerancją nabiału?

Nietolerancja nabiału (lub nietolerancja laktozy) dotyczy układu trawiennego. Nietolerancja nabiału występuje, gdy organizm nie wytwarza LAKTAZY, enzymu potrzebnego do trawienia „cukru mlecznego” LAKTOZY. Kiedy laktoza nie jest rozkładana tak, jak powinna, niestrawiona laktoza kończy w okrężnicy, a nie w żołądku i jelicie cienkim.

Z kolei, alergia na nabiał jest wywoływana przez układ odpornościowy. Alergia ta pojawia się, gdy organizm reaguje na białka mleka, KAZEINĘ i SERWATKĘ, jakby byli obcymi najeźdźcami. Reakcje alergiczne mogą obejmować pokrzywkę, świszczący oddech, duszność, zatkany nos, obrzęk warg lub języka lub zwiększoną produkcję śluzu. Podobnie jak laktoza, te alergenne białka mleka (kazeina i serwatka) ukrywają się w innych produktach niż zwykłe mleko, więc zwracaj uwagę na etykiety z wartościami odżywczymi!

Co należy wyeliminować z diety w chorobie Hashimoto?

Organizm ma naturalne mechanizmy samoleczenia tylko musimy mu to ułatwić poprzez eliminację szkodliwych substancji i pokarmów.

Jeśli wiesz, że niektóre pokarmy pogarszają Twój stan zdrowia, unikaj ich. Choć wydaje się to oczywiste, łatwiej to powiedzieć, niż zrobić. Wielu z nas ma potrawy, które uwielbia, ponieważ są częścią naszej tradycji, kultury lub środowiska. Należy jednak rozważyć korzyści wynikające ze spożywania pokarmów wywołujących stany zapalne, zaostrzenia chorób autoimmunologicznych lub zaburzenia żołądkowo-jelitowe. To produkty prowadzące do zmniejszenia aktywności pracy tarczycy i wydzielanych przez nią hormonów, oraz przyczyniające się do nasilenia stanów zapalnych.

Będą to na pewno:

• produkty wysoko przetworzone, z długą listą składników, których nazwy nie byłaby w stanie wymówić Twoja prababcia 🙂
• produkty o wysokim indeksie glikemicznym – produkty z białej mąki, ciastka, biszkopty, krakersy, gotowe sosy, płatki śniadaniowe, zupki chińskie, produkty typu fast food
• żywność wysoko przetworzona: utwardzane/częściowo utwardzany tłuszcze roślinne, kostki rosołowe, sosy w proszku
• cukier i inne postaci cukru, melasa, syrop z agawy, klonowy, aspartam, acesulfam K, syrop glukozowo-fruktozowy
• margaryny i rafinowane oleje roślinne: kukurydziany, słonecznikowy, rzepakowy
• produkty obfitujące w sól, nadmiar soli krakersy, paluszki, chipsy zaostrza objawy choroby i uszkodzaja stan naszej mikrobioty jelitowej, negatywnie wplywaja na Twój układ nerwowy i nasilają produkcje prozapalnych cytokin inicujacych stan zapalny w organizmie

Czy mogę pić alkohol w chorobie Hashimoto?

Alkohol, jak niedawno wykazała Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) spożywany w każdej dawce jest toksyczny dla organizmu i nie ma czegoś takiego jak „dobra dla zdrowia” jego dawka.
Do tego alkohol jest niesamowicie kaloryczny i wykazuje działanie prozaplne, co może zaostrzać już istniejący stan zapalny w organizmie.
Badania jasno sugerują, że alkohol zakłóca produkcję i funkcję hormonów tarczycy a także wpływa na efektywność działania przyjmowanych leków z syntetycznym hormonem/hormonami tarczycy.

Dlatego, w związku z już wspomnianym, toczącym się stanem zapalnym w organizmie, priorytetem jest skupienie się na wsparciu jego pracy i usprawnienie naturalnych procesów detoksykacyjnych zachodzące w wątrobie (to tu w znacznej części zachodzi konwersja hormonów tarczycy T4 do T3).

Alkohol może również powodować zaburzenia snu, który jest kluczowy w przypadku chorób tarczycy! Sen pomaga regulować hormony, takie jak estrogen, progesteron, kortyzol, melatonina i adrenalina. Należy tu również wspomnieć o ogromnej szkodliwości alkoholu na pracę naszego mózgu, który spowalnia aktywność neuronalną, co wpływa na funkcje poznawcze, emocje, pamięć i ruch, zwiększa również ryzyko udaru czy demencji.

Alkohol może także zakłócać proces przetwarzania estrogenów przez organizm. Jeśli wątroba nie jest w stanie skutecznie przetwarzać estrogenu, może on gromadzić się w tkankach, powodując dominację estrogenową. Dominacja estrogenów może aktywować reakcję stresową organizmu, zaburzenia hormonalne oraz objawy niedoczynności tarczycy.

Co z czerownym winem i resweratrolem? Aby skorzystać z dobrodziejstw tego poligenolu, trzeba by wypić kilak butelek czerwonego wina dziennie. Dlatego zamiast tego rozwiązania, polecam czerwone winogrona ze skórką, kakao, jagody, borówki, czarnych jagodach, maliny czy morwę.

Mit o warzywach krzyżowych

Warzywa krzyżowe oferują wiele wspaniałych korzyści, w tym właściwości przeciwnowotworowe, redukcję stanów zapalnych i pomagają utrzymać właściwy poziom estrogenów. Panuje błędne przekonanie, że osoby z niedoczynnością tarczycy lub chorobą Hashimoto powinny unikać spożywania warzyw krzyżowych, takich jak kalafior, kapusta czy brukselka, ponieważ zawierają one dużo goitrogenów, które według niektórych blokują wchłanianie jodu przez tarczycę.

Jod odgrywa zasadniczą rolę w produkcji hormonów tarczycy. Prawda jest taka, że ​​ci z nas, których dieta zawiera odpowiednią ilość jodu (co jest większością z nas w krajach zaopatrzonych w jod, takich jak Polska), mogą jeść te warzywa w rozsądnych ilościach – szczególnie po ugotowaniu, najlepiej bez przykrywki.

Podsumowanie

Właściwa dieta, zmiana nawyków żywieniowych i trybu życia, obok stosowania środków farmakologicznych, stanowi najlepszą metodę leczenia osób z chorobami tarczycy, w tym Hashimoto oraz Gravesa-Basedova. Odpowiednio zbilansowana dieta dostarczająca wszystkich niezbędnych makro- oraz mikroelementów warunkuje prawidłowe funkcjonowanie gruczołu tarczowego. Stanowi również istotny element profilaktyki chorób oraz zaburzeń dietozależnych współistniejących często w przebiegu niedoczynności tarczycy. Sposób żywienia ma wpływ na spowolnienie procesu zapalnego, wspomaga farmakoterapię, a także wywiera korzystny wpływ na samopoczucie osoby chorej na Hashimoto.

Bibliografia

MedlinePlus. Carbohydrates. Medlineplus.gov. Published January 17, 2022. Accessed July 13, 2023. https://medlineplus.gov/carbohydrates.html

Mullur R, Liu YY, Brent GA. Thyroid hormone regulation of metabolism. Physiol Rev. 2014 Apr;94(2):355-82. doi:https://doi.org/10.1152/physrev.00030.2013

Russo SC, Salas-Lucia F, Bianco AC. Deiodinases and the Metabolic Code for Thyroid Hormone Action. Endocrinology. 2021 Aug 1;162(8):bqab059. doi: https://doi.org/10.1210/endocr/bqab059

Harber MP, Schenk S, Barkan AL, Horowitz JF. Alterations in carbohydrate metabolism in response to short-term dietary carbohydrate restriction. Am J Physiol Endocrinol Metab. 2005 Aug;289(2):E306-12. doi:https://doi.org/10.1152/ajpendo.00069.2005

Danforth E Jr, Horton ES, O’Connell M, Sims EA, Burger AG, Ingbar SH, Braverman L, Vagenakis AG. Dietary-induced alterations in thyroid hormone metabolism during overnutrition. J Clin Invest. 1979 Nov;64(5):1336-47. doi: https://doi.org/10.1172/JCI109590

Abbott RD, Sadowski A, Alt AG. Efficacy of the Autoimmune Protocol Diet as Part of a Multi-disciplinary, Supported Lifestyle Intervention for Hashimoto’s Thyroiditis. Cureus. 2019 Apr 27;11(4):e4556. doi: https://doi.org/10.7759/cureus.4556

Tonstad S, Jaceldo-Siegl K, Messina M, et al. The association between soya consumption and serum thyroid-stimulating hormone concentrations in the Adventist Health Study-2.Pub Health Nutr. 2016;19(8):1464-70. doi: 10.1017/S1368980015002943 https://doi.org/10.1017/S1368980015002943

Otun J, Sahebkar A, Östlundh L, Atkin SL, Sathyapalan T. Systematic Review and Meta-analysis on the Effect of Soy on Thyroid Function. Sci Rep. 2019 Mar 8;9(1):3964. doi: 10.1038/s41598-019-40647-x. PMID: 30850697; PMCID: PMC6408586. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6408586/

Křížová L, Dadáková K, Kašparovská J, Kašparovský T. Isoflavones. Molecules. 2019 Mar 19;24(6):1076. doi: 10.3390/molecules24061076. PMID: 30893792; PMCID: PMC6470817. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6470817/

Hendrawati Tri Yuni et al. Effects and characterization of different soybean varieties in yield and organoleptic properties of tofu. Results in Engineering, Volume 11, September 2021, 100238. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590123021000396

Sathyapalan T, Manuchehri AM, Thatcher NJ, Rigby AS, Chapman T, Kilpatrick ES, Atkin SL. The effect of soy phytoestrogen supplementation on thyroid status and cardiovascular risk markers in patients with subclinical hypothyroidism: a randomized, double-blind, crossover study. J Clin Endocrinol Metab. 2011 May;96(5):1442-9. doi: 10.1210/jc.2010-2255. Epub 2011 Feb 16. PMID: 21325465. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21325465/

Messina M, Redmond G. Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: a review of the relevant literature. Thyroid. 2006 Mar;16(3):249-58. doi: 10.1089/thy.2006.16.249. PMID: 16571087. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16571087/

Fitzpatrick M. Soy formulas and the effects of isoflavones on the thyroid. N Z Med J. 2000 Feb 11;113(1103):24-6. PMID: 11482324. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11482324/